ก่อนขายมือถือเครื่องเก่า ไม่ว่าจะขายให้ร้านรับซื้อ ลงประกาศขายเอง หรือส่งต่อให้คนรู้จัก
สิ่งที่พลาดไม่ได้เลยคือการล้างเครื่อง (factory reset) ให้ข้อมูลส่วนตัวหายจริง ไม่ใช่แค่ลบรูป
ลบแอปทิ้งแล้วจบ เพราะถ้าล้างไม่ถูกวิธี ข้อมูลอย่างรูปภาพ ข้อความ รหัสผ่านที่จำไว้ในเบราว์เซอร์
หรือแม้แต่บัญชีธนาคารที่เคยล็อกอินไว้ อาจยังกู้คืนได้ด้วยโปรแกรมกู้ข้อมูลทั่วไป บทความนี้จะพา
ทำทีละขั้นทั้ง iPhone และ Android พร้อมอธิบายว่าล้างแบบไหนถึงจะ “หายจริง” ไม่ใช่แค่หายจากหน้าจอ
ทำไมล้างเครื่องก่อนขายถึงสำคัญกว่าที่คิด
มือถือทุกเครื่องเก็บข้อมูลไว้เยอะกว่าที่เรารู้สึก ทั้งประวัติแชท รูปภาพส่วนตัว อีเมลที่ล็อกอินค้างไว้
แอปธนาคารที่จำ session ไว้ ไปจนถึงรหัสผ่าน Wi-Fi บ้านที่เคยเชื่อมต่อ ถ้าส่งต่อเครื่องโดยไม่ล้างให้
ถูกวิธี คนที่ได้เครื่องไปสามารถเข้าถึงข้อมูลเหล่านี้ได้ทันทีหรือกู้คืนย้อนหลังได้ในภายหลัง ความเสี่ยง
ไม่ใช่แค่เรื่องความเป็นส่วนตัว แต่รวมถึงความเสี่ยงถูกสวมรอยใช้บัญชีต่างๆ ด้วย ก่อนขายจึงควรมอง
เรื่องนี้เป็นขั้นตอนบังคับ ไม่ใช่ทางเลือก
เช็กลิสต์ก่อนกดล้างเครื่อง
อย่าเพิ่งรีบกดล้างเครื่องทันที ทำตามลำดับนี้ก่อนเพื่อไม่ให้ข้อมูลหายก่อนสำรอง และไม่ให้เครื่องติด
ล็อกจนคนซื้อเปิดใช้งานไม่ได้
1. สำรองข้อมูลที่ต้องการเก็บไว้ก่อน
ย้ายรูป วิดีโอ รายชื่อผู้ติดต่อ และไฟล์สำคัญไปยังเครื่องใหม่หรือที่เก็บข้อมูลสำรองให้เรียบร้อยก่อน
ถ้ากำลังจะย้ายไปใช้เครื่องใหม่พอดี อ่านขั้นตอนละเอียดได้ใน
วิธีย้ายข้อมูล iPhone เครื่องเก่า → เครื่องใหม่ เร็วสุด
ซึ่งครอบคลุมทั้งรูป แชท และรหัสแอปต่างๆ
2. ออกจากบัญชีและปลดล็อกอุปกรณ์ที่ผูกไว้
ออกจาก iCloud หรือบัญชี Google ให้เรียบร้อย ปิด Find My iPhone (สำหรับ iPhone) และปิดการ
ล็อกหน้าจอ/ลบบัญชี Google ออกจากเครื่อง (สำหรับ Android) ถ้าเครื่องเคยจับคู่กับ Apple Watch หรือ
อุปกรณ์เสริมอื่น ให้ยกเลิกการจับคู่ก่อนด้วย ไม่งั้นเครื่องที่ขายไปอาจยังค้างอยู่ในระบบบัญชีของเรา
3. ถอดซิมการ์ดและเมมโมรี่การ์ด
ซิมการ์ดถอดเก็บไว้ใช้กับเครื่องใหม่หรือทำลายทิ้งถ้าเลิกใช้เบอร์ ส่วนเมมโมรี่การ์ด (กรณี Android
บางรุ่น) ต้องถอดแยกต่างหาก เพราะการล้างเครื่องส่วนใหญ่ไม่ได้ลบข้อมูลในการ์ดความจำภายนอกให้
อัตโนมัติ
วิธีล้างเครื่อง iPhone ให้ข้อมูลหายจริง
ไปที่ Settings > General > Transfer or Reset iPhone > Erase All Content and
Settings ระบบจะให้ใส่รหัสผ่านเครื่องและรหัสผ่าน Apple ID เพื่อยืนยันการปิด Find My iPhone
ก่อน ถ้ายังไม่ปิด Find My iPhone ไว้ล่วงหน้า ระบบจะไม่ยอมให้ล้างเครื่องจนกว่าจะปิดก่อน เพราะฟีเจอร์
Activation Lock ถูกออกแบบมาป้องกันเครื่องหายหรือถูกขโมยโดยเฉพาะ เมื่อยืนยันเสร็จ เครื่องจะรีสตาร์ต
และกลับไปเป็นสถานะเหมือนแกะกล่องใหม่ ให้เปิดเครื่องเช็กอีกครั้งว่าขึ้นหน้าตั้งค่าเริ่มต้น (หน้าเลือกภาษา/
ประเทศ) ไม่ใช่หน้าล็อกหน้าจอเดิม ก่อนส่งมอบให้ผู้ซื้อ
วิธีล้างเครื่อง Android ให้ข้อมูลหายจริง
เมนูอาจต่างกันเล็กน้อยตามยี่ห้อ แต่โดยรวมไปที่ Settings > System > Reset options
> Erase all data (factory reset) ก่อนกดล้าง ให้ลบบัญชี Google ออกจากเครื่องก่อน (ไปที่
Settings > Accounts) เพื่อปิดระบบ Factory Reset Protection (FRP) ไว้ล่วงหน้า เพราะถ้าล้างเครื่อง
ทั้งที่ยังมีบัญชี Google ค้างอยู่ เครื่องจะล็อกให้ต้องล็อกอินด้วยบัญชี Google เดิมตอนเปิดเครื่องใหม่
ซึ่งจะกลายเป็นปัญหาใหญ่สำหรับคนที่ซื้อเครื่องต่อจากเรา หลังล้างเสร็จให้เปิดเครื่องเช็กว่าขึ้นหน้า
ตั้งค่าเริ่มต้นจริง และลองปิด-เปิดเครื่องอีกรอบเพื่อความชัวร์ก่อนส่งมอบ
ล้างเครื่องแล้ว “ข้อมูลหายจริง” แค่ไหน
เครื่อง iPhone และ Android รุ่นใหม่ส่วนใหญ่เข้ารหัสข้อมูล (encryption) ไว้เป็นค่าเริ่มต้นอยู่แล้ว
เวลาสั่งลบข้อมูลทั้งหมด ระบบจะทำลายกุญแจถอดรหัส (encryption key) แทนที่จะลบไฟล์ทีละไฟล์ ผลคือ
ข้อมูลเดิมที่เหลืออยู่ในหน่วยความจำจะกลายเป็นข้อมูลที่ถอดรหัสไม่ได้ทันที ต่างจากเครื่องรุ่นเก่ามากๆ
ที่อาจไม่ได้เข้ารหัสไว้ตั้งแต่ต้น ซึ่งในกรณีนั้นมีความเสี่ยงที่โปรแกรมกู้ข้อมูลเฉพาะทางจะยังกู้คืนไฟล์
บางส่วนได้ ถ้าเป็นเครื่องรุ่นเก่าหรือไม่มั่นใจว่าเข้ารหัสไว้หรือไม่ แนะนำให้ล้างเครื่องซ้ำสองรอบเพื่อ
ความปลอดภัยเพิ่มขึ้น และอย่าลืมว่าเมมโมรี่การ์ดภายนอกต้องล้างแยกต่างหากตามที่กล่าวไปข้างต้น
สิ่งที่ควรทำเพิ่มเติมก่อนส่งมอบเครื่อง
- ถ่ายรูปหรือจดเลข IMEI/Serial Number เก็บไว้เป็นหลักฐานก่อนขาย เผื่อมีปัญหาภายหลัง
- เก็บกล่อง ใบเสร็จ หรืออุปกรณ์เสริมที่จะให้ไปด้วยให้ครบ เพิ่มความน่าเชื่อถือให้ผู้ซื้อ
- ถ้าเครื่องมีรอยตำหนิ ควรถ่ายรูปสภาพเครื่องเก็บไว้ก่อนส่งมอบเช่นกัน
- เช็กให้แน่ใจว่าไม่มีเคส ฟิล์มกันรอย หรือของใช้ส่วนตัวติดไปกับเครื่องโดยไม่ได้ตั้งใจ
ฝั่งคนที่กำลังจะซื้อเครื่องมือสองต่อจากคนอื่น ก็ควรตรวจสอบเครื่องให้ละเอียดก่อนโอนเงินเช่นกัน
อ่านขั้นตอนตรวจสอบแบบละเอียดได้ใน
วิธีเช็ค iPhone มือสองก่อนโอนเงิน 15 จุด (มีภาพทุกขั้น)
เพื่อความชัวร์ทั้งสองฝ่าย
เครื่อง Android เก่าๆ ที่มีไฟล์ค้างเยอะ ควรทำอะไรก่อนล้างเครื่อง
ถ้าเครื่อง Android ใช้มานานจนมีไฟล์ขยะสะสมเยอะ การเคลียร์แคชและไฟล์ที่ไม่จำเป็นก่อนสำรอง
ข้อมูลจะช่วยให้กระบวนการย้ายข้อมูลก่อนล้างเครื่องเร็วขึ้นและเป็นระเบียบขึ้น ดูวิธีลบไฟล์ขยะ Android
แบบปลอดภัยได้ใน วิธีลบไฟล์ขยะ Android ปลอดภัย ไม่ต้องลงแอปเพิ่ม
ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนล้างเครื่องจริงตามที่แนะนำไว้ด้านบน
คำถามที่พบบ่อย
ล้างเครื่องแล้วกู้คืนข้อมูลได้อีกไหม
ถ้าเป็นเครื่องรุ่นใหม่ที่เข้ารหัสข้อมูลไว้เป็นค่าเริ่มต้น หลังล้างเครื่องแบบ Erase All Content and
Settings (iPhone) หรือ Erase all data (Android) จะกู้คืนข้อมูลเดิมกลับมาไม่ได้แล้ว เพราะกุญแจถอดรหัส
ถูกทำลายไปพร้อมกับขั้นตอนล้างเครื่อง
ลืมปิด Find My iPhone ก่อนขายเครื่องไปแล้วทำอย่างไร
ต้องติดต่อขอให้เจ้าของเดิม (ตัวเราเอง) ล็อกอิน iCloud.com เพื่อลบเครื่องออกจากบัญชีและปิด
Activation Lock ให้ ถ้าไม่สามารถติดต่อเจ้าของเดิมได้ เครื่องจะใช้งานต่อไม่ได้เลย จึงควรเช็กจุดนี้ให้
เรียบร้อยก่อนส่งมอบเครื่องทุกครั้ง
Factory Reset Protection (FRP) คืออะไร
เป็นระบบป้องกันการขโมยของ Android ที่จะล็อกให้ต้องล็อกอินด้วยบัญชี Google เดิมหลังล้างเครื่อง
ถ้าบัญชี Google ยังไม่ถูกลบออกจากเครื่องก่อนล้าง ป้องกันได้ด้วยการลบบัญชี Google ออกจากเครื่อง
ก่อนกดรีเซ็ตเสมอ
ล้างเครื่องใช้เวลากี่นาที
โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 5-15 นาที ขึ้นอยู่กับปริมาณข้อมูลในเครื่องและรุ่นเครื่อง เครื่องที่มีพื้นที่
เก็บข้อมูลเยอะและใช้งานมานานอาจใช้เวลานานกว่าเครื่องที่มีข้อมูลน้อย
จำเป็นต้องล้างเครื่องก่อนเอาไปเทิร์นที่ร้านไหม
จำเป็นเช่นกัน ร้านรับซื้อบางแห่งอาจล้างเครื่องให้เองก่อนนำไปขายต่อ แต่เพื่อความปลอดภัยของข้อมูล
ส่วนตัว ควรล้างเครื่องด้วยตัวเองให้เรียบร้อยก่อนส่งมอบทุกครั้ง ไม่ควรฝากความหวังไว้กับขั้นตอนของร้าน
เพียงอย่างเดียว
